“Groen-liberalisme”, het klinkt wat als een rond vierkant. Het hangt er natuurlijk van af hoe men daarbij de begrippen “groen” en “liberaal” invult. Daarom is het nodig te verduidelijken wat ik niet bedoel met het begrip “groen-liberalisme”. Ten eerste gaat het niet om het louter naast elkaar plaatsen van “groen” en “liberaal”. Ten tweede gaat het ook, of beter zeker, niet over economisch liberalisme (of kapitalisme) als enige “progressieve” oplossing voor ecologische problemen.
Ik beschouw “groen-liberalisme” als een volwaardig concept dat meer is dan som van haar delen. Het omhelst een groene correctie op het liberalisme, en een liberale correctie op de diepe ecologie. Die correctie is nodig, want zowel de huidige diepe ecologie als het economische liberalisme leiden, weliswaar elk om eigen redenen, aan een gebrek aan realiteitszin.
Met deze blog wil ik iedereen die graag meedenkt over de interactie tussen groen en liberalisme, uitnodigen gedachten met anderen te delen, waardoor een constructieve dialoog rond het onderwerp “groen-liberalisme” kan groeien.
Ik zie als start vier denk-assen:
-
Pacifistisch liberalisme
-
Ecologisch liberalisme
-
Humanistisch liberalisme
-
Politiek liberalisme
Ecologisch humanisme werkt als schakel tussen diepe ecologie en humanistisch liberalisme. Daarmee geef ik aan dat zowel de diepe ecologie als het liberalisme een humanistische bijsturing nodig hebben. Ik kom zo tot de idee van een ecologisch-humanistisch-liberalisme, afgekort als “groen-liberalisme”.
Eén van de belangrijkste verkenningen is daarbij de verhouding van groen-liberalisme tot kapitalisme.
Hierbij wil ik stellen dat een anti-kapitalistisch liberalisme mogelijk, zelfs noodzakelijk is. Als immers boven redelijke twijfel kan aangetoond worden dat kapitalisme een bedreiging of een hypothekering is van het menselijk geluk, dan is kapitalisme strijdig met de liberale “pursuit of happiness”. De belangrijkste vraag daarbij is of een voldoende gecorrigeerde vrije markt nog de titel “kapitalisme” verdient. Begripsverduidelijking is hierbij een eerste taak.
Ik zie groen-liberalisme dan ook als een soort heractualisering van het Verlichtingsdenken en van de 1789-slogan “Liberté, égalité, fraternité”: het menselijk geluk behoeft niet opgeofferd te worden, noch aan de dwingelandij van een ander individu, noch aan die van de overheid, noch aan die van de gemeenschap. Maar omgekeerd verloopt naar mijn mening de groei naar individueel menselijk geluk in een sociale context met overheidsbescherming.
“Groen-liberalisme” is een jonge politieke stroming, die zich in Frankrijk reeds politiek vertaalt in partijen als CAP21. Ook de partijpolitieke plaats van groen-liberalisme is een belangrijk onderwerp.
Aan al wie hieraan wil meewerken en over de interactie van groen en liberaal wil dialogeren, van harte welkom.
